MEB Okul Öncesi Öğretmenleri İçin Etkinlik Kitabında Yer Alan Etkinliklerin Uyarlama Boyutlarının Değerlendirilmesi

Burcu Özkanlı Ertuğrul; Zeynep Kurtulmuş

doi:10.47479/ihead.1276321

MEB Okul Öncesi Öğretmenleri İçin Etkinlik Kitabında Yer Alan Etkinliklerin Uyarlama Boyutlarının Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı; Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından okul öncesi öğretmenlerine yönelik hazırlanan MEB Okul Öncesi Öğretmenleri İçin Etkinlik Kitabı’nda yer alan etkinliklerin uyarlama boyutlarının değerlendirilmesidir. 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı’nda ilk defa açıklanan uyarlamalar ile öğretmenlerin sınıflarındaki özel gereksinimli çocukları eğitim süreciyle bütünleştirebilmesi için uyguladığı etkinliklerin yönteminde, öğrenme sürecinde ve kullanılan materyallerde düzenlemeler yapması beklenmektedir. Araştırmanın amacı doğrultusunda belirlenen alt amaçlara cevap alabilmek için nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın verileri MEB Etkinlik Kitabı’ndan doküman analizi yöntemiyle toplanmıştır. Toplanan veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen 22 kriterden oluşan “Uyarlama Değerlendirme Kriterleri” doğrultusunda içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmada eğitim materyalinde yer alan ve uyarlamaya yer verilen 311 etkinlik incelenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre; etkinlik kitabında en sık uyarlama yapılan gereksinim türü ortopedik yetersizlik, en az uyarlama yapılan gereksinim türü ise işitme yetersizliğidir. Uyarlamalarda en sık kullanılan yöntem çocuklara sözel destek sağlanmasıdır. Uyarlamaların 147’si gereksinim türüne uygun, 49’u kısmen uygun ve 115’nin gereksinim türüne uygun olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Anılan, H. ve Kayacan, G. (2015). Sınıf öğretmenlerinin gözüyle kaynaştırma eğitimi gerçeği. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Özel Sayı, 74–90.
Arı, M. (2005). Erken çocuklukta gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar. M. Sevinç (Ed), Türkiye'de erken çocukluk eğitimi ve kalitenin önemi içinde (s. 31-40). İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Aydın, D., Tuğluk, M.N. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin öğrenme-öğretme sürecinde öğretimsel uyarlamalara yer verme düzeylerinin belirlenmesi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 47(3), 423–433. doi: 10.7816/ulakbilge-08-47-04
Aydın, D. ve Sapsağlam, Ö. (2019). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki kaynaştırma uygulamaların incelenmesi. EJERCongress 2019 Bildiri Kitabı, 278-287.
Barnett, W. S. ve Ackerman, D. J. (2006) Costs, benefits, and long-term effects of early care and education programs: recommendations and cautions for community developers. Journal of the Community Development Society, 37(2), 86- 100.
Bozarslan Malkoç, B. (2010). Eskişehir ilindeki özel anaokullarında çalışan eğiticilerin okul öncesi dönemde kaynaştırma ile ilgili görüşleri. Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Bricker, D. (2000). Inclusion: How the scene has changed. Topics in Early Childhood Special Education, 20, 14-19.
Bruder, M. B. (2010). Early childhood intervention: A promise to children and families for their future. Exceptional Children, 76(3), 339-355.

Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry ve research design: Choosing among five approaches (2th ed.). USA: SAGE Publications.
Creswell, J. W. (2012). Educational research: planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (4th ed.). Pearson.
Diken, İ. H. (2011). Özel eğitime gereksinimi olan öğrenciler ve özel eğitim (4. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Gökkaya, Y. (2018). Okul öncesi eğitimde kullanılan eğitsel etkinlik uyarlamalarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), G.Ü. Eğitim Bilimleri Enstitüsü: Ankara.
Gökkaya, Y., ve Duman, G. (2022). Okul öncesi eğitimde kullanılan eğitsel etkinlik uyarlamalarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 43-58. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1056025
Guralnick, M. J. (2017). Early ıntervention for children with ıntellectual disabilities: an update. Journal Of Applied Research İn İntellectual Disabilities, 30(2), 211–229. https://doi.org/10.1111/jar.12233
Hanline, M. F. (1993). Inclusion of Preschoolers with Profound Disabilities: An Analysis of Children’s Interactions. Journal of the Association for Persons with Severe Handicaps, 18(1), 28–35. https://doi.org/10.1177/154079699301800105
Henninger IV, W. R., ve Gupta, S. S. (2014). How do children benefit from inclusion? In W. R. Henninger IV, S. S. Gupta ve M. E. Vinh (Eds), First steps to preschool inclusion: How to jumpstart your program wide plan. (pp 33-57). Erişim Adresi: http://products.brookespublishing.com/First-Steps-to-Preschool-Inclusion-P762.aspx
Kale, M., Dikici-Sığırtmaç, A., Nur, İ., ve Abbak., B. S. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1(2), 39-48.
Kılıçkaya, A., ve Zelyurt, H. (2015). Okul öncesi programlarında özel gereksinimli bireylerin yer alma durumlarının incelenmesi (1989-2013). Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4, 200-212.
Kılınç, F, Kurtulmuş, Z, Kaynak, K, Bektaş, N . (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin etkinlik planı hazırlama becerilerinin incelenmesi: uyarlama, aile katılımı ve değerlendirme. Trakya Eğitim Dergisi, 11 (1) , 252-266. Doi: 10.24315/tred.700610
Kırcaali-İftar, G. (1992). Kaynaştırma becerilerini öz değerlendirme aracı. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,5, 119–129.
Korkmaz-Ersan, V. D. ve Sönmez-Kartal, M. (2020). Sınıfında özel gereksinimli çocuk bulunan okul öncesi öğretmenlerinin uyarlamalar ile ilgili görüşlerinin belirlenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi (ESTÜDAM) Eğitim Dergisi, 5 (2), 74-100.
Küçük-Doğaroğlu, T., ve Bapoğlu-Dümenci, S. S. (2015). Sınıflarında kaynaştırma öğrencisi bulunan okul öncesi öğretmenlerin kaynaştırma eğitimi ve erken müdahale hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 2(2), 460-473.
Lerner, J.W., Lowenthal, B. ve Egan, R.W. (2003) Preschool children with special needs: Children at risk and children with disabilities (2. Baskı). Boston: Pearson Education.
Lawrence-Brown, D. (2004) Differentiated instruction: Inclusive strategies for standards based learning that benefit the whole class. American Secondary Education, 32(3), 34-62.
Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2010). İlköğretim Okullarındaki Kaynaştırma Uygulamalarının Değerlendirilmesi. Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
MEB. (2013). Okul öncesi eğitim programı. Ankara: MEB.
MEB. (2019). Bedensel yetersizliği olan bireyler: Aileler için rehber kitapçık. Erişim Adresi: https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_02/04102238_BEDENSEL_YETERSZYLYYY_OLAN_BYR EYLER_TR.pdf. Erişim Tarihi: 09.12.2023
MEB. (2019a). Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler: Aileler için rehber kitapçık. Erişim Adresi: https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_02/04102533_OTYZM_SPEKTRUM_BOZUKLUYU_OLAN _BYREYLER_TR.pdf. Erişim Tarihi: 09.12.2023
MEB. (2019b). Dil ve konuşma bozukluğu olan bireyler: Aileler için rehber kitapçık. Erişim Adresi: https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_02/04102341_DYL_VE_KONUYMA_BOZUKLUYU_OLAN _BYREYLER_TR.pdf. Erişim Tarihi: 09.12.2023
MEB. (2019c). Zihinsel yetersizliği olan bireyler: Aileler için rehber kitapçık. Erişim Adresi: https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_02/04102647_ZYHYNSEL_YETERSYZLYYY_OLAN_BYR EYLER_TR.pdf. Erişim Tarihi: 09.12.2023
MEB. (2019ç). Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan bireyler: Aileler için rehber kitapçık. Erişim Adresi: https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_02/04102315_DYKKAT_EKSYKLYYY_VE_HYPERAKTY VYTE_BOZUKLUYU_OLAN_BYREYLER_TR.pdf. Erişim Tarihi: 09.12.2023
Oktay, A. (2013). Okul öncesi eğitim ve ilköğretimin çocuğun yaşamında yeri ve önemi. İlköğretime hazırlık ve ilköğretim programları içinde (s. 2-20). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018, 7 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 30471). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/07/20180707-8.htm
Sandall S. R. ve Schwartz, I. S. (2014). Özel gereksinimli okul öncesi çocukların öğretiminde temel yapı taşları (2. baskıdan Çev. H. Bakkaloğlu). Ankara: Pegem Akademi.
Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., ve Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250. http://doi.org/10.33400/kuje.843306
Seery, M. E., Davis, P. M. ve Johnson, L. J. (2000). Seeing eye-to-eye: Are parents and professionals in agreement about the benefits of preschool inclusion? Remedial and Special Education, 21(5), 268-319.
Shevlin, M., Winter, E. Ve Flynn, P. (2013) Developing inclusive practice: teacher perceptions of opportunities and constraints in the Republic of Ireland. International Journal of Inclusive Education, 17(10), 1119-1133, https://doi.org/10.1080/13603116.2012.742143
Sönmez, N., Alptekı̇n, S. ve Bıçak, B. (2018). Okul öncesı̇ eğı̇tı̇m öğretmenlerı̇nı̇n kaynaştırma eğı̇tı̇mı̇nde öz-yeterlı̇k algıları ve hı̇zmetı̇çı̇ eğı̇tı̇m gereksı̇nı̇mlerı̇: bı̇r karma yöntem çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(4), 22702297. Doi: 10.17240/Aibuefd.2018.18.41844-444422
Sucuoğlu, B.ve Kargın, T. (2006). İlköğretimde kaynaştırma uygulamaları. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Temiz, Z. ve Parlak-Rakap, A. (2018). Uyarlama çalışmaları ile kaynaştırma için hazırlanmak. İlköğretim Online, 17, 1738-1750.
Tufan, M. ve Yıldırım, Y. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin erken müdahale ve kaynaştırma kavramları hakkındaki bilgi düzeylerinin ve özel gereksinimli çocuklar için yaptıkları öğretimsel uyarlamaların incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education CIJE, 2, 1-13.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2020). İstatistiklerle Çocuk. Erişim Adresi: https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/istatistiklerle_cocuk_2021.pdf. Erişim Tarihi: 03.01.2023
Wolery, R. A., ve Odom, S. (2000). An administrator's guide to preschool inclusion. Chapel Hill: University of North Carolina, FPG Child Development Center, Early Childhood Research Institute on Inclusion. Erişim Adresi: http://fpg.unc.edu/node/784
Yıkmış, A., Aktaş, B., Karabulut, A. H. ve Terzioğlu, N. K. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırmaya ilişkin yeterliliklerinin belirlenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 1841-1860.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burcu Özkanlı Ertuğrul ^*
0000-0002-7145-3301
Türkiye

Zeynep Kurtulmuş
0000-0002-8799-8306
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

3 Nisan 2023

Kabul Tarihi

12 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.47479/ihead.1276321

IZ

https://izlik.org/JA97LA87EU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özkanlı Ertuğrul, B., & Kurtulmuş, Z. (2023). MEB Okul Öncesi Öğretmenleri İçin Etkinlik Kitabında Yer Alan Etkinliklerin Uyarlama Boyutlarının Değerlendirilmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 131-140. https://doi.org/10.47479/ihead.1276321