Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi

Ece Can; Furkan Can

doi:10.47479/ihead.1342514

TR

Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, açık öğretim ortaokulu Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde hangi değerlere yer verildiğini tespit etmek ve bu değerlerin sınıf seviyelerine göre dağılımını ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesine göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 2022-2023 eğitim öğretim yılında açık öğretim ortaokulunda okutulmakta olan 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin ve şiirlerin tamamı incelenmiştir. Araştırma kapsamında incelenen metinlerdeki değerlerin tespit edilmesinde Cengiz ve Duran (2017) tarafından geliştirilen “Değer İnceleme Formu (DİF)”, verilerin analizinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucunda açık öğretim ortaokulu 6, 7 ve 8. sınıf düzeyindeki Türkçe ders kitaplarında en çok kullanılan değerlerin estetik, samimiyet, sevgi, saygı, nezaket ve vatanseverlik olduğu; barış, temizlik, misafirperverlik ve aile birliği değerlerinin ise metin ve şiirlerde en az yer verilen değerler olduğu tespit edilmiştir. Sadelik değerine ise hiçbir sınıf düzeyinde yer verilmemiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Doç. Dr. Mehmet Nuri KARDAŞ, Doç. Dr. Mustafa KAYA ve Doç. Dr. Raşit KOÇ'a sonsuz teşekkürler.

Kaynakça

Aktan, O. (2014). 100 temel eserde yer alan değerlerle din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programındaki değerlerin uyumu. Asya Öğretim Dergisi, 2(1(Özel)), 64-76.
Aktan, O., ve Padem, S. (2013). İlköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabında kullanılan okuma metinlerinde yer alan değerler. Asya Öğretim Dergisi, 1(2), 44-55.
Arslanoğlu, İ. (2016). Türk değerleri üzerine bir değerlendirme. http://devlet.com.tr/makaleler/y189turkdegerlerıuzerınebırdegerlendırme2.html
Aral, D. (2008). Milli Eğitim Bakanlığı'nın hazırladığı 6. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan değerler üzerine bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
Baki, Y. (2019). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin değer aktarımı açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 109-146.
Bilgin, N. (1995). Sosyal Psikolojide Yöntem ve Pratik Çalışmalar. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Bulut, K. (2020). Açık öğretim ortaokulu Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin tür ve tema açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 931-949.
Can, F. ve Altıner Bozlak, Ü. G. (2023). Özel eğitim 2. kademe Türkçe ders kitabındaki resimlerin metinlerle uyum düzeyinin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (33), 172-191.

Can, F. ve Koç, R. (2022). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde bulunan noktalama ve yazım yanlışları üzerine bir inceleme. Yağmur Şahin, E. (Ed.), Türkçe öğretimi ders kitapları ve Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi üzerine araştırmalar içinde (s.85-105.). Çanakkale: Paradigma Yayınları.
Cengiz, Ş. ve Duran, E. (2017). Okul öncesi dönemine ait hikâye ve masallardaki değerlerin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 42(191), 205-233.
Çelikpazu, E. E. ve Aktaş, E. (2011). MEB 6, 7 ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin değer iletimi açısından incelenmesi. Turkish Studies, 6(2), 413-424.
Çetin, S. (2022). 7. Sınıf Türkçe ders kitaplarında ortak temalardaki metinlerin Türkçe dersi öğretim programındaki değerler eğitimi kapsamında incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 26(2), 491-504.
Durhat, G. ve Ökten, C. E. (2020). Kök değerlerin ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki erdemler temasıyla ilişkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 675-693.
Dirican, R., ve Dağlıoğlu, H. E. (2014). 3-6 yaş grubu çocuklarına yönelik yayımlanan resimli hikâye kitaplarının bazı temel değerler açısından incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 3(2), 44-69.
Doğan B., Gülüşen A., (2011). Türkçe ders kitaplarındaki (6-8) metinlerin değerler bakımından incelenmesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 75-102.
Ekinci Çelikpazu E. ve Aktaş E. (2011). Meb 6.,7. ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin değer iletimi açısından incelenmesi, Turkish Studies, 6(2), 413-424.
Fırat H, Mocan A., (2014). Türkçe ders kitaplarındaki hikâyelerde yer alan değerler, TSA, 18(3), 25-49.
Güzel, D. (2013). 3. sınıf Hayat Bilgisi ders kitaplarının temel evrensel değerleri içermesi bakımından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Çanakkale On sekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
İdi Tulumcu F. ve Tulumcu F. M. (2015). İlköğretim ikinci kademe Türkçe dersi programlarında yer alan değerler, Değerler Eğitimi Dergisi, 13(29), 535–560.
Kardaş M, Cemal S. (2017). Değerler eğitimi ve Türkçe öğretiminde değer eğitimi üzerine yapılan araştırmalara ilişkin kaynakça denemesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 9(16), 383-412.
Kaşkaya, A. ve Duran, T. (2017). İlkokul Türkçe ders kitaplarının değer aktarımı açısından incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 417-441.
Kaya, M. ve Kardaş, M. N. (2019). Türkçe Öğretmenleri İle Türkçe Öğretmeni Adaylarının Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerle İlgili Görüşleri. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 11(21), 323-342.
Kaya, M. ve Palas, R. ve Can, F. (2022). İki dillilik ve çok dillilik üzerine yapılan araştırmalara ilişkin kaynakça denemesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (31), 605-634.
Kaya, M. ve Erol, S. (2021). Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan öyküleyici metinlerdeki empati durumlarının değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 89-105.
Kaya, M. ve Aydın, E. (2023). Ortaokul öğrencilerinin Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerdeki karakterleri rolmodel alma durumlarının incelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(1), 31-40.
Kaygana M., Yapıcı Ş. ve Aytan T. (2013). Türkçe ders kitaplarında değer eğitimi, International Journal of Social, 6(7), 657-669.
Kavcar, C. (1999) Edebiyat ve Eğitim (4.baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
Koç, R. ve Can, F. (2022). Türkçe ders kitaplarında yer alan etkinliklerin etkililiğine ilişkin öğretmen görüşleri. Yağmur Şahin, E. (Ed.), Türkçe öğretimi ders kitapları ve Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi üzerine araştırmalar içinde (s.1-26.). Çanakkale: Paradigma Yayınları.
Kolaç, E. Zenci, S.Ç.(2015) Açık öğretim ortaokulu Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde yer alan değerler. Akademik Araştırmalar Dergisi. 145-171.
Küçükoğlu, A. , Albayrak, F. ve Serin, N. (2020). Değerler eğitimi bağlamında Türkçe dersi: program ve ders kitaplarının karşılaştırmalı incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(4), 1499-1518.
MEB. (2019). Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (5, 6, 7, 8. sınıflar). Ankara: MEB Yayınları.
Öksüz, H. İ., Keskin, H. K., ve Çetinkaya, F. Ç. (2018). Sosyal medya platformlarında en fazla önerilen 15 resimli çocuk kitabının Hayat Bilgisi Programı’nda yer alan değerler bakımından incelenmesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 6(1), 13-31.
Özbay, M. (2006). Türkçe Özel Öğretim Yöntemleri, Ankara: Öncü Kitap Basımevi.
Öztürk, H. (2013). İlköğretim 100 temel eserdeki manzum metinlerde değerler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Robbins, A. (1993). Sınırsız Güç, Çev: Mehmet Değirmenci, İstanbul: İnkılap Kitapevi Yayınları.
Sarıkaya, B. (2021). Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin değerlendirilmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(1) , 244-261.
Susar Kırmızı, F. (2014). 4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı metinlerinde yer alan değerler, Değerler Eğitimi Dergisi, 12(27), 217-259.
Şakiroğlu, Y. (2021), Açık öğretim ortaokulu Türkçe ders kitaplarındaki mizahi ögeler. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(3), 164-182.
Şakiroğlu, Y. (2020). 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabının değer aktarımı bağlamında incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(1), 145-161.
Şen, Ü. (2007). Milli Eğitim Bakanlığının 2005 yılında tavsiye ettiği 100 temel eser yoluyla Türkçe eğitiminde değerler öğretimi üzerine bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Şen, Ü. (2008). Altıncı sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin ilettiği değerler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(5), 763-780.
Şentürk, l., ve Aktaş, E. (2015). Türkiye’de ve Romanya’da okutulan ana dili Türkçe ders kitaplarının değer iletimi açısından karşılaştırılması. Journal of Values Education, 13(29), 215-243.
Ülper, H. (2021). Türkçe Ders Kitabı Çözümlemeleri (6. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Yaman H., Taflan S. ve Çolak S. (2009). İlköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında yer alan değerler, Değerler Eğitimi Dergisi, 7(18), 107-120.
Yıldırım, A., Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (12.Baskı). İstanbul: Seçkin Yayınları.
Yıldız Yenen A.(2019). Açık Öğretim Ortaokulu 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabına eleştirel bir bakış. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(21), 95-109.
Yılmaz, M. E. (2015). Fatma Karabıyık Barbarosoğlu'nun öykülerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkçe Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ece Can
0000-0002-5781-0077
Türkiye

Furkan Can ^*
0000-0002-3093-554X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

27 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.47479/ihead.1342514

IZ

https://izlik.org/JA67YS75ZE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Can, E., & Can, F. (2023). Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 54-69. https://doi.org/10.47479/ihead.1342514

AMA

1.Can E, Can F. Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2023;8(2):54-69. doi:10.47479/ihead.1342514

Chicago

Can, Ece, ve Furkan Can. 2023. “Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 8 (2): 54-69. https://doi.org/10.47479/ihead.1342514.

EndNote

Can E, Can F (01 Aralık 2023) Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 8 2 54–69.

IEEE

[1]E. Can ve F. Can, “Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi”, Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 54–69, Ara. 2023, doi: 10.47479/ihead.1342514.

ISNAD

Can, Ece - Can, Furkan. “Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Aralık 2023): 54-69. https://doi.org/10.47479/ihead.1342514.

JAMA

1.Can E, Can F. Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2023;8:54–69.

MLA

Can, Ece, ve Furkan Can. “Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Aralık 2023, ss. 54-69, doi:10.47479/ihead.1342514.

Vancouver

1.Ece Can, Furkan Can. Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 01 Aralık 2023;8(2):54-69. doi:10.47479/ihead.1342514

Cited By

Özel Eğitim 1, 2 ve 3. Kademe Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinlikler Üzerine Bir İnceleme

Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.48066/kusob.1498289

Türkçe Eğitimi Alanındaki Dergilerde “Değerler Eğitimi” Üzerine Yapılmış Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.63556/ankad.v9i2.221