Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Öğretmenleri Tarafından Algılanan Akran İlişkilerinin Demografik Değişkenlere Göre İncelenmesi

İlkay Göktaş; Hülya Gülay Ogelman; Beyzanur Ok

doi:10.47479/ihead.1413866

TR EN

Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Öğretmenleri Tarafından Algılanan Akran İlişkilerinin Demografik Değişkenlere Göre İncelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarının akran ilişkileri değişkenlerinin (olumlu sosyal davranış, korkulu-kaygılı davranış, dışlanma, saldırganlık, asosyal davranış, aşırı hareketlilik) bazı demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, okul türü) açısından ele alınmasıdır. Araştırmanın örneklem grubunda, 174 kız, 183 erkek olmak üzere 357 çocuk yer almaktadır. Araştırmada, betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre aşırı hareketlilik ve saldırganlık düzeylerinde cinsiyetler arasında anlamlı farklılık belirlenmiştir. Aşırı hareketlilik ve saldırganlık değişkenlerinde erkek çocuklarının puan ortalamasının kız akranlarına göre daha yüksek olduğu ortaya konulmuştur. Araştırmada yer alan altı akran ilişkisi değişkeninin ikisinde cinsiyetler arasında farklılık bulunurken dördünde anlamlı farklılık bulunmamıştır. Araştırmada yer alan altı akran ilişkisi (olumlu sosyal davranış, korkulu-kaygılı davranış, dışlanma, saldırganlık, asosyal davranış, aşırı hareketlilik) değişkeninin tamamında, 4, 5 ve 6 yaş grupları çocuklar arasında anlamlı düzeyde farklılık bulunmuştur. Tüm akran ilişkisi değişkenlerinde en yüksek puan ortalamaları 4 yaşa, en düşük puan ortalamaları 6 yaşa aittir. Araştırma kapsamında ele alınan akran ilişkisi değişkenlerinin tamamında özel anaokuluna devam eden çocukların puan ortalamalarının, anasınıfı ve bağımsız anaokuluna devam eden çocuklara göre daha yüksek olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Examination of Peer Relationships Perceived by Teachers of Preschool Children According to Demographic Variables

Abstract

The aim of the study was to examine peer relationship variables (prosocial behavior, anxiety-fearful behavior, exclusion, aggression, asocial behavior, hyperactivity) of preschool children in current living conditions in terms of some demographic variables (gender, age and school type). The sample group of the study consisted of 357 children (174 girls and 183 boys). The descriptive survey model was used in the study. According to the results of the study, a significant difference was found between genders in hyperactivity and aggression levels. The mean scores of boys for hyperactivity and aggression variables were higher than those of their female peers. In one of the two peer relationship variables, in which there was a significant difference by gender, girls had higher scores in one (prosocial behavior) and boys had higher scores in the other (hyperactivity). While there was a difference between genders in two of the six peer relationship variables in the study, there was no significant difference in four variables. In all six peer relationship variables (prosocial behavior, anxiety-fearful behavior, exclusion, aggression, asocial behavior and hyperactivity), a significant difference was found between children in the 4, 5 and 6 age groups. In all peer relationship variables, the highest mean scores belonged to 4-years old and the lowest mean scores belonged to 6-year-olds. In all peer relationship variables considered within the scope of this research, the mean scores of children attending private kindergartens were higher than those of kindergartens attached to primary schools and independent kindergartens.

Keywords

Kaynakça

Adıgüzel, İ. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki. (Yüksek lisans tezi). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Rize.
Altay, F. B. & Güre, A. (2012). Okul öncesi kuruma (devlet-özel) devam eden çocukların sosyal yeterlik ve olumlu sosyal davranışları ile annelerinin ebeveynlik stilleri arasındaki ilişkiler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(4), 2699-2718.
Avcı, D., Tan Selçuk, K. & Kaynak, S. (2019). Okul öncesi dönemdeki çocukların akran ilişkileri ve belirleyicileri. Güncel Pediatri, 17(1) , 17-33.
Aydoğdu, F. (2022). Okul öncesi dönem çocuklarının akran ilişkileri ile okula uyumları arasındaki ilişkide özdüzenleme becerilerinin aracılık rolü. Eğitim ve Bilim, 47(212), 177-195. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2022.11353
Bandura A (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Brotherson, S. (2009). Young children and the importance of play. NDSU Extension Service.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Chen, X., Chang, L., Liu, H., & He, Y. (2008). Effects of the peer group on the development of social functioning and academic achievement: A longitudinal study in Chinese children. Child Development, 79(2), 235-251. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2007.01123.x

Crick, N. R., Ostrov, J. M., Burr, J. E., Cullerton-Sen, C., Jansen-Yeh, E., & Ralston, P. (2006). A longitudinal study of relational and physical aggression in preschool. Applied Developmental Psycholog, 27, 254-268. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2006.02.006
DeLay, D., Zhang, L., Hanish, L. D., Miller, C. F., Fabes, R. A., Martin, C. L., Kochel, K. P., & Updegraff, K. A. (2016). Peer influence on academic performance: A social network analysis of social-emotional intervention effects. Prevention Science, 17, 903-913. https://doi.org/10.1007/s11121-016-0678-8.
Dinçer, Ç., Tuğba, B., Nergiz, T., Aydın, E., Sinem, İ., & Göktaş, İ. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının kişiler arası problem çözme ve sosyal becerileri ile akran ilişkilerinin değerlendirilmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 882-900. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.49440-478714
Elicker, J., Englund, M., & Sroufe, L. A. (2016). Predicting peer competence and peer relationships in childhood from early parent–child relationships. Family-Peer Relationships (pp. 77-106). Routledge.
Erten Sarıkaya, H. (2012). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarının sosyal beceri, akran ilişkileri ve okula uyum düzeyleri arasındaki ilişkilerin izlenmesi. (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
Ezmeci, F., Akgül, E., & Akman, B. (2020). Çocukların oyunlarındaki akran etkileşimleri ve ortaya çıkan sorunlarda öğretmen müdahalelerinin incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(1), 67-86. https://doi.org/10.19171/uefad.543694
Gazelle H., & Ladd G. W. (2003). Anxious solitude and peer exclusion: a diathesis-stress model of internalizing trajectories in childhood. Child Development, 74, 257–278. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00534
Gülay, H. (2008). 5-6 yaş çocuklarına yönelik akran ilişkileri ölçeklerinin geçerlik güvenirlik çalışmaları ve akran ilişkilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Gülay, H. (2011). 5-6 yaş grubu çocuklarda okula uyum ve akran ilişkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 1-10.
Gülay Ogelman, H. (2018). Okul öncesi dönemde akran ilişkileri. 3. Baskı. Ankara: Eğiten Kitap.
Gün, R. Ş., & Gültekin Akduman, G. (2022). Okul öncesi çocuklarının psikolojik sağlamlıklarının akran zorbalığı davranışları ile İlişkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 107-123. https://doi.org/10.37217/tebd.1019516
Gür, Ç., Koçak, N., Demircan, A., Uslu, B. B., Şirin, N. & Şafak, M. (2015). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 48-60 ay çocukların sosyal yetkinlik ve davranış değerlendirme durumlarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 40(180), 13-23. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2015.4563
Gürleyik, S. & Gözün Kahraman, Ö. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarında zihin kuramı ve akran ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(1), 201-212. https://doi.org/ 10.16986/HUJE.2019055015
Gözün Kahraman, Ö., & Derdiyok, Z. S. Gelişim dönemlerine göre çocuklarda davranış problemlerinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Early Childhood Education Researches, 2(3), 1-26.
Hanish, L. D., Xiao, S. X., Malouf, L. M., Martin, C. L., Goble, P., Fabes, R. A., DeLay, D., & Bryce, C. (2023). The Benefits of Buddies: Strategically pairing preschoolers with other-gender classmates promotes positive peer interactions. Early Education and Development, 34(5), 1011-1025. https://doi.org/10.1080/10409289.2022.2090773
İlgar, L. (2007). İlköğretim öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri üzerine bir araştırma. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Karasar, N. (2015). Araştırmalarda rapor hazırlama (19. baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Ladd, G. W. and Profilet, S. M. 1996. The Child Behavior Scale: A Teacher-Report Measure of Young Children’s Aggressive, Withdrawn, and Prosocial Behaviors. Developmental Psychology, 32(6), 1008-1024. https://doi.org/10.1037/0012-1649.32.6.1008
Lecce, S., Bianco, F., & Ronchi, L. (2019). Executive function in the school context: The role of peer relationships. Infant and Child Development, 29(1), e2151. https://doi.org/10.1002/icd.2151
Li, L., Peng, Z., Lu, L., Liao, H., & Li, H. (2020). Peer relationships, self-efficacy, academic motivation, and mathematics achievement in Zhuang adolescents: A moderated mediation model. Children and Youth Services. 118, 105358. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105358
Ostrov, J. M. & Keating, C.F. (2004). Gender differences in preschool aggression during free play and structed interactions. An observational study Social Development, 13(2), 255-277. https://doi.org/10.1111/j.1467- 9507.2004.000266.x
McClelland, M. M. & Morrison, F. J. (2003). The emergence of learning-related social skills in preschool children, Early Childhood Research Quarterly, 18(2), 206-224. https://doi.org/10.1016/S0885-2006(03)00026-7
Pazarbaşı, H., & Esin Cantez, K. (2019). Anaokuluna devam eden 66 ayını doldurmuş çocukların öz düzenleme becerileri ile akran ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (5), 267-283. https://doi.org/10.21733/ibad.624687
Peren, S., Stadelmann, S., Wyl, A.V. & Klitzing, K.V. (2007). Patways of behavioral and emotional symptoms in kindergarden children: What ıs the role of prosocial behaviour? European Child Adolescent Psychiatry, 16(4), 209-214. https://doi.org/10.1007/s00787-006-0588-6
Rose, A. J., & Rudolph, K. D. (2006). A review of sex differences in peer relationship processes: potential trade-offs for the emotional and behavioral development of girls and boys. Psychological Bulletin, 132(1), 98-131. https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.1.98
Rubin, K. H., Bukowski, W. M., & Parker, J. G. (2006). Peer interactions, relationships, and groups. In N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology (6th ed.). Social, emotional, and personality development (pp. 571-645). New York, US: Wiley.
Rydell, A., Bohlin, G., & Thorell, L. B. (2005). Representations of attachment to parents and shyness as predictors of children’s relationships with teachers and peer competence in preschool. Attachment & Human Development, 7, 187-204. https://doi.org/10.1080/14616730500134282
Salı, G. (2014). Okul öncesi dönem çocuklarında akran iliskilerinin ve akran şiddetine maruz kalmanın çesitli degişkenler açısından incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 195-216. https://doi.org/ 10.14812/cufej.2014.020
Salmivalli, C., Huttunen, A. & Lagerspetz, K. M. J. (1997). Peer networks and bullying in schools. Scandinavian Journal of Psychology, 38(4), 305-312. https://doi.org/10.1111/1467-9450.00040
Shin, K. M., Cho, S. M., Shin, Y. M., & Park, K. S. (2016). Effects of early childhood peer relationships on adolescent mental health: A 6-to 8-year follow-up study in South Korea. Psychiatry Investigation, 13(4), 383. https://doi.org/ 10.4306/pi.2016.13.4.383
Scott H. K., & Cogburn M. (2022). Peer Play. StatPearls Publishing; 2023 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513223/
Solak Arabacı, M. & Demircioğlu, H. (2019). 5-6 yaş grubu çocukların akran ilişkilerinin incelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 3(6), 205-221. https://doi.org/10.31461/ybpd.611507
Sönmez, K., & Ahmetoğlu, E. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının mizaçları ile akran ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Doktora tezi). Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Stenseng, F., Belsky, J., Skalicka, V., & Wichstrøm, L. (2015). Social exclusion predicts impaired self-regulation: A 2-year longitudinal panel study including the transition from preschool to school. Journal of Personality, 83, 212–220. https://doi.org/10.1111/jopy.12096
Swit, C. S., Harty, S. C., & Pascoe, S. (2023). Relational and physical aggression in preschool‐age children: Associations with teacher, parent, sibling, and peer relationship quality. Aggressive Behavior. 50(1), 1-12. https://doi.org/10.1002/ab.22115
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Boston, Pearson.
Tanrıkulu, İ., Özdinç, N. K., & Besnili, Z. N. (2021). Okul öncesi dönemde akran zorbalığı ve okul yapısı ile ilgili değişkenlerin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 857-873. https://doi.org/10.17556/erziefd.875930
Uluyurt, F. (2012). Bazı değişkenlere göre okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5- 6 yaş grubu çocuklarının akran ilişkileri. (Doktora tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
Uygun, N. & Kozikoğlu, İ. (2019). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların oyun davranışlarının incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 787-817. https://doi.org/10.18039/ajesi.582075
Vahedi, S., Farrokhi, F., & Farajian, F. (2012). Social competence and behavior problems in preschool children. Iranian Journal of Psychiatry, 7(3), 126.
Wang, Y. L., Kajamies, A., Hurme, T. R. & Palonen, T. (2021). Together with my playmates: preschoolers’ peer relationships and interactions in small group settings. Learning, Culture and Social Interaction. 30, Part A, 100531. https://doi.org/10.1016/j.lcsi.2021.100531
Willcutt, E. G., Doyle, A. E., Nigg, J. T., Faraone, S. V., & Pennington, B. F. (2005). Validity of the executive function theory of attention-deficit/hyperactivity disorder: a meta-analytic review. Biological psychiatry, 57(11), 1336- 1346. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2005.02.006
Yaşar Ekici, F. (2015). Okul öncesi eğitime devam eden çocukların sosyal becerileri ile aile özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 14.
Yıldırım, Z. (2022). Oyun temelli öğrenmenin okul öncesi dönem çocuklarının akran ilişkileri üzerindeki etkisinin incelenmesi. (Doktora Tezi). Uludağ Üniversitesi, Bursa

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İlkay Göktaş ^*
0000-0003-4701-455X
Türkiye

Hülya Gülay Ogelman
0000-0002-4245-0208
Türkiye

Beyzanur Ok
0000-0002-8005-1590
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

18 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

3 Ocak 2024

Kabul Tarihi

9 Mayıs 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 9 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.47479/ihead.1413866

IZ

https://izlik.org/JA76NJ62XB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Göktaş, İ., Gülay Ogelman, H., & Ok, B. (2024). Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Öğretmenleri Tarafından Algılanan Akran İlişkilerinin Demografik Değişkenlere Göre İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-14. https://doi.org/10.47479/ihead.1413866

Cited By

Lise Öğrencilerine Yönelik Kutup Araştırmaları Farkındalık Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.51460/baebd.1498057