Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki

Dilara Çelik; Şenyurt Yenipınar

doi:10.47479/ihead.1842203

TR EN

Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırma ile okullarda yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin gerçekleşme düzeyi ile okul iklimi ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırma evrenini, 2024-2025 Eğitim Öğretim Yılında Aksaray İl Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı kamu ortaöğretim okullarında görev yapan 6171 öğretmen oluşturmuştur. Örneklemi belirlemek için “tabakalı seçkisiz örnekleme” yöntemi kullanılmış ve 443 öğretmen araştırmaya katılmıştır. Veri toplamak için “Okul İklim Ölçeği” ve “Okul Rehberlik Hizmetleri Ölçeği” kullanılmıştır. Veriyi analiz etmek için aritmetik ortalama, yüzde, frekans, standart sapma, t-Testi, ANOVA, Gabriel, Tukey, korelasyon, basit doğrusal regresyon teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda: Öğretmenlere göre okullarda yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin gerçekleşme düzeyi ile okul iklimi arasında pozitif, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen algıları arasında okul türü, yaş ve öğrenim durumu değişkenleri açısından anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Öğretmenlerin okul iklimi algısı, yaş ve okul türü değişkenlerine göre farklılaşmaktadır. Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri okul ikliminin pozitif olarak yordayıcısıdır. Araştırma sonuçlarına göre; psikolojik danışma rehberlik hizmetleri ve okul iklimi konularında farkındalık artırmaya yönelik hizmet içi eğitimler yapılabileceği; araştırmanın farklı kademelerde çalışan öğretmen, veli ve okul yöneticileriyle yürütülmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışma için Aksaray İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden 08.02.2024 tarih ve Karar No: 2024/06-64 ile izin alınmıştır.

The Relationship between the Level of Implementation of Psychological Counseling and Guidance Services in Schools and School Climate

Öz

This research aims to examine the relationship between the level of implementation of psychological counseling and guidance services in schools and school climate. The study was conducted using a correlational survey model and quantitative methods. The research population consisted of 6171 teachers working in public secondary schools affiliated with the Aksaray Provincial Directorate of National Education during the 2024-2025 academic year. Stratified random sampling was used to determine the sample, and 443 teachers participated in the study. The "School Climate Scale" and the "School Guidance Services Scale" were used to collect data. Arithmetic mean, percentage, frequency, standard deviation, t-test, ANOVA, Gabriel, Tukey, correlation, simple linear regression techniques were used to analyze the data. The research results show a positive, moderate, and significant correlation between the level of implementation of psychological counseling and guidance services in schools and the school climate, according to teachers. Significant differences were found in teachers' perceptions across school type, age, and educational status variables. Teachers' perceptions of school climate differed according to age and school type. Psychological counseling and guidance services were positive predictors of school climate. The research results suggest that in-service training programs could be conducted to raise awareness about psychological counseling and guidance services and school climate; that the research could be carried out with teachers, parents, and school administrators at different levels.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

There is no supporting organization.

Etik Beyan

Permission for this study was obtained from the Aksaray Provincial Directorate of National Education on February 8, 2024, with Decision No: 2024/06-64.

Kaynakça

Akbaba, A. ve Erdoğan, H. (2014). Okul yöneticileri ve öğretmen görüşlerine göre okul ikliminin oluşması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(5), 211-227. https://doi.org/10.16992/ASOS.205.
Aktepe, İ. (2008). Rehber öğretmenlerin yönetici ve öğretmenlerden mesleki beklentileri (Tez No: 220542) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Aydın, İ., Arastaman, G. ve Akar, F. (2011). Türkiye’de ilköğretim okulu yöneticileri ile rehber öğretmenler arasındaki çatışma kaynakları. Eğitim ve Bilim, 36(160), 199–212. https://doi.org/10.15390/ES.2011.938.
Aydoğan, A. (2024). Okul müdürlerinin katılımcı liderlik davranışları ile öğrenme iklimi arasındaki ilişki (Tez No: 884153) [Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Aygün, G. (2016). İlkokul öğretmenlerinin rehberlik hizmetlerine yönelik tutumları ile okul iklimi algıları arasındaki ilişki incelenmesi (Tez No: 440775) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Bakırcıoğlu, R. (2000). İlköğretim ortaöğretim ve yükseköğretimde rehberlik ve psikolojik danışma. Anı Yayıncılık.
Bala, A. ve Mert, M. T. (2024). Okul öncesi eğitim kurumlarında etkili liderlik. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 10(38), 8–14.https://doi.org/10.5281/zenodo.10646355
Baş, D. E. (2012). İlköğretim okulu yöneticilerinin teknoloji liderliği rolleriyle okul iklimi arasındaki ilişki (Tez No: 314070) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.

Bıçak, A. (2006). Resmi ilköğretim okulu rehber öğretmenlerinin görevlerini gerçekleştirme düzeyine ilişkin bir çalışma (Tez No: 206331) [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Yayıncılık.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Ç., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (20. Baskı). Pegem Yayınları.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, K. E., Akgün, E. Ö., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (30. baskı). Pegem Akademi Yayınları.
Büyüksayin, B. N. (2019). Liselerde görevli okul psikolojik danışmanlarının sınıf rehber öğretmenleriyle yaptıkları konsültasyon çalışmalarının incelenmesi (Tez No: 572231) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2ND ED.). Routledge.
Çamur, E. (2006). Liselerde öğrenme iklimine ilişkin yönetici, öğretmen, veli ve öğrenci görüşleri (Manisa örneği) (Tez No: 205234) [Yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Çelik, M. V. (2014). Okul öncesi eğitimde örgütsel iklimin öğretmen performansına etkisi (Tez No: 363225) [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Çelikten, M., Şanal, M. ve Yeni, Y. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19, 207-237.
Demirdiş, E. (2010). Yaşlıların rehberlik ve psikolojik danışma ihtiyaçlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Tez No: 278563) [Doktora tezi, On Dokuz Mayıs Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Demirel, M. (2010). İlköğretim ve ortaöğretim kurumları sınıf rehberlik programının değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi. 35(156), 45-60. https://doi.org/10.15390/ES.2010.860
Erdoğdu, M. Y. (2006). Yaratıcılık ile öğretmen davranışları ve akademik başarı arasındaki ilişkiler. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17, 95-106.
Erkan, S. (2003). Rehberlik nedir? İlköğretimde rehberlik (4. baskı). Nobel Yayıncılık.
Güngör, M. (2017). İlköğretim okulu yönetici ve öğretmenlerinin rehberlik hizmetlerinde karşılaştıkları sorunlar [Yayımlanmamış yüksek lisans projesi, Pamukkale Üniversitesi]. Pamukkale Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi. https://hdl.handle.net/11499/2501.
Güzelgörür, F., Demirtaş, H. ve Balı, O. (2021). Okul müdürlerinin yönetim tarzının okul iklimi ile ilişkisi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(4), 129- 150.https://doi.org/10.19160/e-ijer.867845
Göcen, G. ve Kaya, Z. (2014). İmam-hatip liselerinde çalışan öğretmen ve yöneticilerin okul iklim algısı ve bu algıya etki eden faktörler (İstanbul Örneği). Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 36, 67‐ 102.
Han, J., Yin, H. ve Boylan, M. (2016). Öğretmen motivasyonu: tanım, araştırma geliştirme ve öğretmenler için çıkarımlar. Cogent Education, 3(1), 1-18.https://doi.org/10.1080/2331186X.2016.1217819
Hoy, W. K., Smith, P. A. ve Sweetland, S. R. (2002). The development of the organizational climate index for high schools: Its measure and relationship to faculty trust. The High School Journal, 86(2), 38-49. https://doi.org/10.1353/hsj.2002.0023
Kadıoğlu, H. (2021). Evren ve örneklem [PowerPoint slaytı]. Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi. https://sbf.marmara.edu.tr/dosya/sbf/ders%20notlar%C4%B1/evren%20ve%20%C3%B6rneklem.pdf
Karagöz, M. S. (2024). Bağımsız anaokullarının etkililiği ile okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No: 901629) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Karcıoğlu, F. (2001). Örgüt kültürü ve örgüt iklimi ilişkisi. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1-2), 265-283.
Kaşıkçı, B. (2015). Öğretmen ve müdür yardımcıları görüşlerine göre ilkokul müdürlerinin yönetim becerileri (Sultangazi örneği) (Tez No: 426180). [Yüksek lisans tezi, Aydın Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kepçeoğlu, M. (2010). Psikolojik danışma ve rehberlik. Alkım Yayınevi.
Keskin, S. ve Sezgin B. (2009), Bir grup ergende akademik başarı durumuna etki eden etmenlerin belirlenmesi, Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(10), 1-18.
Kuzgun, Y. (2009). Rehberlik ve psikolojik danışma (10. Baskı). Nobel Yayınları. Mavi, E. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin motivasyon düzeyi ile örgüt iklimi arasındaki ilişki (Tez No: 901032) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Özabacı, N., Sakarya, N. ve Doğan, M. (2008). Okul yöneticilerinin okuldaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(19), 8-22.
Özbay, Y. (2003). Kişisel rehberlik. G. Can (Ed.), Psikolojik danışma ve rehberlik içinde (s. 107–136). Pegem A Yayıncılık.
Özdemir, E. (2008). Anadolu liselerinde görev yapan idareci ve öğretmenlerin rehberlik hizmetlerini benimseme düzeyi (Tez No: 220529) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Özdere, M. (2017). Öğretmenlere yönelik şiddetin okul iklimi açısından değerlendirilmesi: Niğde ili örneği (Tez No: 458659) [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Özoğlu, S. (2007). Eğitimde rehberlik ve psikolojik danışma (3. Baskı). Ankara Üniversitesi Basımevi.
Poyraz, C. (2007). Orta dereceli okullarda yürütülen rehberlik hizmetleri üzerine bir araştırma (Tez No: 219752) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. Senemoğlu, N. (2007). Gelişim öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. Gönül Yayıncılık.
Sezgin, F. ve Kılınç, A. Ç. (2011). İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgüt iklimine ilişkin algılarının incelenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 743-757.
Sidal, T. (2009). İlköğretimde psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin uyum sağlamaya etkisi (Tez No: 271248) [Yüksek lisans tezi, Beykent Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Şişman, M. ve Turan, S. (2004). Eğitim ve okul yönetimi. Y. Özden (Ed.), Eğitim ve okul yöneticiliği el kitabı içinde (s. 99–159). Pegem A Yayıncılık.
Tan, H. ve Baloğlu, M. (2006). Psikolojik danışma ve rehberlik. Nobel Yayınları.
Taymaz, H. (2015). Eğitim sisteminde teftiş kavramlar ilkeler yöntemler (11. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
Teker, A. (2007). İlköğretim I. kademede görev yapan sınıf öğretmenlerinin rehberlik görevleri ile ilgili görüşleri ve uygulamaları (Tez No: 227951) [Yüksek lisans tezi, Beykent Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Topçu, İ. (2019). Okul iklimi ve kültürü (1. Baskı). Anı Yayıncılık.
Uzman, E. (2005). Kişisel rehberlik. E. Uzman (Ed.), Psikolojik danışma ve rehberlik içinde (s. 97–113). Lisans Yayıncılık.
Yeşilyaprak, B. (2007). Eğitimde rehberlik hizmetleri: Gelişimsel yaklaşım. Nobel Yayın Dağıtım.
Yeşilyaprak, B. (2016). 21. Yüzyılda eğitimde rehberlik hizmetleri. Pegem Yayınları.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, K. ve Altınkurt, Y. (2013). Örgütsel iklim ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 1-11.
Yumrutaş, A. (2006). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin rehberlik görevleriyle ilgili görüş ve uygulamalarının incelenmesi (Tez No: 190279) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Yüner, B. (2018). Okul yönetişimi ile okul iklimi arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi (Tez No: 494323) [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Zincirli, M. (2020). Yöneticilerin algılarına göre okullardaki örgütsel iklim. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 30(2), 231-246.https://doi.org/10.18069/firatsbed.722143.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Dilara Çelik ^*
0009-0009-0620-9386
Türkiye

Şenyurt Yenipınar
0000-0002-0568-876X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

14 Aralık 2025

Kabul Tarihi

11 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.47479/ihead.1842203

IZ

https://izlik.org/JA95ED69TU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çelik, D., & Yenipınar, Ş. (2026). Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11(1), 72-85. https://doi.org/10.47479/ihead.1842203

AMA

1.Çelik D, Yenipınar Ş. Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2026;11(1):72-85. doi:10.47479/ihead.1842203

Chicago

Çelik, Dilara, ve Şenyurt Yenipınar. 2026. “Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11 (1): 72-85. https://doi.org/10.47479/ihead.1842203.

EndNote

Çelik D, Yenipınar Ş (01 Haziran 2026) Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11 1 72–85.

IEEE

[1]D. Çelik ve Ş. Yenipınar, “Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki”, Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 1, ss. 72–85, Haz. 2026, doi: 10.47479/ihead.1842203.

ISNAD

Çelik, Dilara - Yenipınar, Şenyurt. “Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11/1 (01 Haziran 2026): 72-85. https://doi.org/10.47479/ihead.1842203.

JAMA

1.Çelik D, Yenipınar Ş. Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2026;11:72–85.

MLA

Çelik, Dilara, ve Şenyurt Yenipınar. “Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 1, Haziran 2026, ss. 72-85, doi:10.47479/ihead.1842203.

Vancouver

1.Dilara Çelik, Şenyurt Yenipınar. Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetlerinin Gerçekleşme Düzeyi ile Okul İklimi Arasındaki İlişki. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 01 Haziran 2026;11(1):72-85. doi:10.47479/ihead.1842203