Matematik Eğitiminde Kavram Yanılgılarının Giderilmesine Yönelik Yapılan Çalışmaların Eğilimleri: Sistematik Alan Yazın Tarama

Gülfem Sarpkaya Aktaş; Kübra Çinkılıç

doi:10.47479/ihead.1615600

EN TR

Trends of Studies on Elimination of Misconceptions in Mathematics Education: A Systematic Literature Review

Abstract

The aim of this study is to examine the trends of the studies conducted in Turkey between 2013-2023 to eliminate misconceptions in mathematics education. One doctoral thesis, 27 master's theses and 27 articles accessed from Google Scholar and YÖK Thesis Databases were analysed within the framework of certain categories. The research was conducted with qualitative method using document analysis technique and the data obtained were evaluated by content analysis. According to the results, the most studies were conducted in 2019 and most of the theses were conducted at Balıkesir and Bartın Universities. The studies mostly focused on the learning areas of ‘Numbers and Operations’ in primary education and ‘Numbers and Algebra’ in secondary education. The studies were generally conducted at the secondary school level with samples of 1-50 students. In the studies where achievement tests and interview techniques were frequently used, alternative methods such as concept cartoons were found to be effective. It is thought that the results of this research will contribute to the researchers who will work in this field and offer suggestions.

Keywords

Matematik Eğitiminde Kavram Yanılgılarının Giderilmesine Yönelik Yapılan Çalışmaların Eğilimleri: Sistematik Alan Yazın Tarama

Öz

Bu araştırmanın amacı, 2013-2023 yıllarında Türkiye’de matematik eğitiminde kavram yanılgılarını gidermeye yönelik yapılan çalışmaların eğilimlerini incelemektir. Google Akademik ve YÖK Tez Veri Tabanlarından erişilen bir doktora tezi, 27 yüksek lisans tezi ve 27 makale, belirli kategoriler çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma, nitel yöntemle doküman inceleme tekniği kullanılarak yürütülmüş; elde edilen veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre en fazla çalışma 2019 yılında yapılmış; tezlerin çoğu Balıkesir ve Bartın Üniversitelerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmalarda en çok ilköğretimde "Sayılar ve İşlemler", ortaöğretimde ise "Sayılar ve Cebir" öğrenme alanlarına odaklanılmıştır. Araştırmalar genellikle ortaokul düzeyinde, 1-50 kişilik örneklemlerle gerçekleştirilmiştir. Başarı testleri ve görüşme tekniklerinin sık kullanıldığı çalışmalarda, kavram karikatürleri gibi alternatif yöntemlerin etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarının, bu alanda çalışma yapacak araştırmacılara katkı sağlayacağı ve öneriler sunduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adıgüzel, T., Şimşir, F., Çubukluöz, Ö. & Gökkurt-Özdemir, B. (2018). Türkiye’de matematik ve fen eğitiminde kavram yanılgılarıyla ilgili yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri: Tematik bir inceleme. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(25), 57-92.
Akbulut, E. S. (2018). Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin cebir konusundaki kavram yanılgılarının giderilmesinde etkileşimli tahta kullanımının etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Akkaya, S. (2018). İlkokul dördüncü sınıf matematik dersinde geometri alt öğrenme alanlarına ilişkin kavram yanılgılarının giderilmesinde oyun temelli öğretimin etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi].İnönü Üniversitesi.
Aşık, T. (2017). Üslü ve köklü ifadelerdeki kavram yanılgılarının belirlenmesi ve giderilmesinde kavram karikatürlerinin kullanılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi.
Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299.
Başışık, H. (2010). İlköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin çokgenler ve dörtgenler konularındaki kavram yanılgılarının belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi.
Batidor, P. & Casinillo, L. (2021). Evaluating spiral progression approach (spa) in teaching science and mathematics for junior high curriculum. Phılıppıne Social Science Journal, 4(3), 39-47. https://doi.org/10.52006/main.v4i3.362
Baygeldi, M. (2023). 5E-TYSM’nin ortaokul öğrencilerinin özerk öğrenmeleri, motivasyonları, başarıları ve kesir kavram yanılgılarının giderilmesine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.

Çavuş-Erdem, Z. (2013). Öğrencilerin denklem konusundaki hata ve kavram yanılgılarının belirlenmesi ve bu hata ve yanılgıların nedenleri ve giderilmesine yönelik öğretmen görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Adıyaman Üniversitesi.
Çiçek, S. C. (2020). Farklı algısal öğrenme stiline sahip ortaokul öğrencilerinin tam sayılara ilişkin kavram yanılgılarının giderilmesinde bilgisayar destekli matematik öğretiminin rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Giresun Üniversitesi.
Çite, H. (2016). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin sayılar öğrenme alanına ilişkin kavram yanılgılarının tespiti ve bu yanılgıların giderilmesine yönelik çözüm önerileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Dağ, Ş. (2022). Matematik eğitiminde kavram yanılgıları konusunda yapılmış araştırmaların incelenmesi: Sistematik derleme çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Dağ, Ş. & Horzum, T. (2022). Matematik eğitiminde kavram yanılgıları ile ilgili yazılan lisansüstü tezlerin incelenmesi: Bir sistematik derleme. E-Kafkas Journal Of Educational Research, 9(1), 434-465. https://doi.org/10.30900/Kafkasegt.9731.
Deveci, A. (2021). Sorgulayıcı öğrenme ve problem çözme yoluyla oran orantı konusundaki kavram yanılgılarının giderilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Gezer-Kartaloğlu, S. (2023). Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin rasyonel sayılarla işlemler konusundaki kavram yanılgılarının belirlenmesi ve kavram karikatürleri ile giderilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
Gürefe, N., Yarar, S. H., Pazarbasi, B. N. & Es, H. (2014). Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin yükseklik kavramını anlamalarında kavramsal değişim metinlerinin etkisi. International Journal of Educational Studies in Mathematics, 1(1), 58-68.
Hamzah, N., Maat, S.M. & Ikhsan, Z. (2021). A systematic review on pupils’ misconceptions and errors in trigonometry. Pegem Journal of Education and Instruction, 11(4), 209–218. https://doi.org/10.47750/pegegog.11.04.20.
İlgün-Dibek, M. & Toptaş, B. (2023). Bütün parçaların toplamından daha fazladır: Eğitim bilimlerinde sistematik derleme nasıl yazılır?. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 538-550. https://doi.org/10.17556/erziefd.1176257
İnce, İ. (2023). 7. sınıf öğrencilerinin örüntüleri genelleme süreçleri, tercih ettikleri stratejiler ve kavram yanılgılarının belirlenmesi ile kavram karikatürü destekli probleme dayalı öğrenme uygulamalarının yanılgıların giderilmesine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
İşçi, P. (2019). Etkinlik temelli öğretim yaklaşımlarının 8. sınıf öğrencilerinin doğrusal denklemler konusundaki kavram yanılgılarının giderilmesi üzerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Kabadaş, H. (2022). Ortaokul matematik öğretmenlerinin öğrencilerin cebirdeki muhtemel kavram yanılgılarını öngörme ve giderme süreçlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ordu Üniversitesi.
Kaplan, A., Altaylı, D.& Öztürk, M. (2014). Kareköklü sayılarda karşılaşılan kavram yanılgılarının kavram karikatürü kullanılarak giderilmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 85-102. https://doi.org/10.19171/uuefd.31919
Kara, G. (2021). Türkiye’de yayımlanan ortaokul matematik eğitimindeki kavram yanılgıları çalışmalarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Kaygusuz, Ç. (2011). İlköğretim beşinci sınıf matematik dersi programında yer alan “çember alt öğrenme” alanına ait kavram yanılgılarının belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
Keşan, C. & Akbulut, E. S. (2019). Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin cebir konusundaki kavram yanılgılarının giderilmesinde etkileşimli tahta kullanımının etkisi. International Journal of New Trends in Arts, Sports & Science Education, 8(1), 17-33.
Köken, C. B. (2020). Matematik öğretmeni adaylarının geometrik kavramlara ilişkin kavram yanılgılarını veya hatalarının dijital kavram haritaları ile giderilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bartın Üniversitesi.
Kurdal, C. (2016). Dinamik ve etkileşimli matematik öğrenme ortamlarında öğrencilerin kesirler ve oran orantı konusunda yaptığı hatalar ve çözüm önerileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bayburt Üniversitesi.
Kusno ve Sutarto. (2022). Identifying and correcting students’ misconceptions in defining angle and triangle. European Journal of Educational Research, 11(3), 1797-1811. https://doi.org/10.12973/eu-jer.11.3.1797.
Lezgi, M. (2023). Türkiye’de geometri öğrenme alanındaki kavram yanılgıları üzerine yapılmış bilimsel çalışmaların analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Dicle Üniversitesi.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2018a). Matematik Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8. Sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201813017165445- MATEMAT%C4%B0K%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%202018v.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018b). Matematik Dersi Öğretim Programı (9, 10, 11, 12. Sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=343
Mor, Y. (2021). Türkiye’de yayımlanan cebir öğrenme alanı temalı makalelere yönelik bir içerik analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi.
Mutlu, Y. & Söylemez, İ. (2018). Matematiksel kavram yanılgıları konusunda yapılmış yüksek lisans ve doktora tezlerinin incelenmesi. Başkent University Journal of Education, 5(2), 187-197.
Orak, S., Karademir, E. & Artvinli, E. (2016). Orta Asya’daki zekâ ve strateji oyunları destekli öğretime dayalı uygulamaların akademik başarıya ve tutuma etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi, 1(1), 1-18.
Ölçer, S. (2023). Matematik eğitimde etkileşimli artırılmış gerçeklik uygulamalarının ilkokul öğrencilerinin kavram yanılgıları ve tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Önal, H. & Yorulmaz, A. (2017). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin kesirler konusunda yaptıkları hatalar. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 4(1), 98-113.
Özcan, V. (2004). İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin kareköklü sayılarla ilgili kavram yanılgılarının belirlenmesi ve çözüm önerileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Özdemir-Fincan, K. (2021). İlköğretim matematik öğretiminde kavram yanılgıları ile ilgili lisansüstü tezlerin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kocaeli Üniversitesi.
Parwati, N.N. & Suharta, I.G.P. (2020). Effectiveness of the implementation of cognitive conflict strategy assisted by e-service learning to reduce students' mathematical misconceptions. İnternational Journal of Emerging Technologies in Learning, 15(11), 102. https://doi.org/10.3991/ijet.v15i11.11802.
Ridho, M.H. & Juandi, D. (2023). Systematic literature review: Identification of misconceptions in mathematics learning. Jurnal Math Educator Nusantara: Wahana Publikasi Karya Tulis Ilmiah Di Bidang Pendidikan Matematika, 9(1), 77-94. https://doi.org/10.29407/jmen.v9i1.19918.
Sancar, M. (2019). Ortaokul öğrencilerinin üçgenler ve dörtgenler konusundaki kavram yanılgılarının giderilmesinde ve matematiğe yönelik tutumlarında kavram karikatürlerinin etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bülent Ecevit Üniversitesi.
Sertöz, S. (2017). Matematiğin aydınlık dünyası (36. basım). Tübitak Yayınları.
Sintema, E.J. & Marban, J.M. (2020). Pre-service teachers’ knowledge of ıdentifying and clearing pupils’ misconceptions about ınverse and composite functions via vignettes. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 17(1), em 1930. https://doi.org/10.29333/ejmste/9378.
Temür, T. (2022). Sanal manipülatif kullanımının 7. sınıf cebirsel ifadeler ve denklem konusuna yönelik kavram yanılgılarını gidermede rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi.
Tooher, H. & Johnson, P. (2020). The role of analogies and anchors in addressing students’ misconceptions with algebraic equations. Issues in Educational Research, 30(2), 756-781.
Tutak, T., Emül, N. & Gün, Z. (2010). Matematik eğitiminde ilköğretim düzeyinde kavram yanılgısıyla ilgili yapılan çalışmaların bir değerlendirmesi. Education Sciences, 5(3), 940-953.
Tutar, M. (2023). 2001-2020 yılları arasında Türkiye’de yapılan ortaöğretim matematik eğitimindeki kavram yanılgıları çalışmalarının betimsel içerik analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Türkdoğan, A., Güler, M., Bülbül, B. & Danişman, Ş. (2015). Türkiye’de matematik eğitiminde kavram yanılgılarıyla ilgili çalışmalar: Tematik bir inceleme. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2). https://doi.org/10.17860/efd.26545
Van de Walle, J. A., Karp, K. S., & Bay-Williams, J. M. (2019). İlkokul ve ortaokul matematiği: Gelişimsel yaklaşımla öğretim (Çev., S. Durmuş). Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal eser 2016 yılında yayımlanmıştır)
Yenil, T. (2020). 6. sınıf öğrencilerinin ondalık gösterim konusundaki kavram yanılgılarının 5E modeline göre tasarlanan dijital kavram karikatürleri ile giderilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bartın Üniversitesi.
Yetim-Karaca, S. & Ada, S. (2018). Matematik dersine ve matematik öğretmenine yönelik algılarının metaforlar yardımıyla belirlenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(3), 789-800. https://doi.org/10.24106/kefdergi. 413327.
Yıldız, B., Demirci, G., Akdeniz, K., Galiç, S., Urhan, S., Kavuncu, T., Mayan-Yıldız, T. & Ozansak-Topçu, Y. (2021). Ortaokul ve lise öğrencilerinin matematiksel kavram yanılgılarına yönelik Türkiye’de yapılan çalışmaların sistematik derlemesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 535-556. https://doi.org/10.17860/mersinefd.933804
Yılmaz, H.Z. (2019). Altıncı sınıf öğrencilerinin çokgenler ve dörtgenler konusundaki kavram yanılgılarının GeoGebra ile bilişsel çelişki oluşturarak giderilme sürecinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
Yılmaz, K. (2021). Sosyal bilimlerde ve eğitim bilimlerinde sistematik derleme, meta değerlendirme ve bibliyometrik analizler. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1457-1490. https://doi.org/10.33206/mjss.791537
Yorgancı, S. & Terzioğlu, Ö. (2013). Matematik öğretiminde akıllı tahta kullanımının başarıya ve matematiğe karşı tutuma etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(3), 919-930.
Yürekli, A. (2020). Ortaokul 7. Sınıf öğrencilerinin tam sayılar konusundaki işlemlere ait kavram yanılgılarının belirlenmesi ve kavram karikatürleri ile giderilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kırıkkale Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İlköğretim , Matematik Eğitimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Gülfem Sarpkaya Aktaş ^*
0000-0002-1518-2412
Türkiye

Kübra Çinkılıç
0000-0003-1033-5173
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

8 Ocak 2025

Kabul Tarihi

8 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.47479/ihead.1615600

IZ

https://izlik.org/JA59HF36DS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sarpkaya Aktaş, G., & Çinkılıç, K. (2025). Matematik Eğitiminde Kavram Yanılgılarının Giderilmesine Yönelik Yapılan Çalışmaların Eğilimleri: Sistematik Alan Yazın Tarama. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 41-62. https://doi.org/10.47479/ihead.1615600