Eğitim Ortamlarında Öğretim Elemanlarının Yapay Zeka Kullanım Algıları: Nitel Bir Araştırma

Yapay zekânın, öğrenme ortamlarında bilginin kalıcılığını teşvik ederek, insan zekâsından daha etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu nedenle yapay zeka teknolojilerinin zamanla tüm eğitim ortamlarında kullanımının yaygınlaştırılması beklenmektedir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de bir üniversitede öğretim elemanlarının yapay zeka teknolojilerinin eğitim ortamlarında kullanım durumuna yönelik görüşlerini ortaya çıkarmaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerimden durum çalışması deseni tercih edilmiştir. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesinden 30 öğretim elemanı araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanmış açık uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu yardımıyla toplanmıştır. Veriler 2024-2025 Bahar Döneminde toplanmıştır. Görüşme formu bizzat araştırmacı tarafından katılımcılara dağıtılmış ve gerekli görülen yerlerde yüz yüze görüşmeler de yapılmıştır. Görüşmeler neticesinde elde edilen veriler içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırma, öğretim elemanlarının yapay zekâyı eğitim ortamlarında kullanım durumlarını ve öğretim elemanlarının bu yeni teknolojiye yönelik bakış açılarını gözden geçirerek, algılarını ortaya çıkarmıştır. Öğretim elemanlarının yapay zeka hakkında kendi bilgilerini genişletmesi öğrencilere kişisel öğrenme ortamlarını düzenlemelerine katkı sağlayacaktır. Öğretim elemanlarının yapay zekayı kullanırken de bazı endişeleri bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla; yapay zeka konusunda yeterince bilgi sahibi olmamaları, yapay zekanın kişide tembelliğe yol açması, yapay zekanın ileriki dönemde kendi mesleklerini ellerinden alma ihtimali veya bazı kişisel güvenlik sorunlarıdır. Çalışmada öğretim elemanları, yapay zekâ kullanımında olumlu ve olumsuz tarafları ortaya koymuşlardır. Yapılan literatür taramasında öğretim elemanlarının yapay zeka konusundaki fikirleri hakkında herhangi bir araştırmaya rastlanmamıştır. Öğretim elemanlarının araştırmaya dahil edilmeleri, akademinin (üniversitenin) ülkemizde eğitim süreçlerinde en üst düzeyde yer alması ve üniversite öğrencilerinin mesleki hayatlarına atılmak için en etkin eğitim ve öğretim aldıkları mekan kabul edilmesidir.

Artificial intelligence (AI) is believed to be more effective than human intelligence in promoting knowledge retention in learning environments. Therefore, the use of AI technologies is expected to become widespread across all educational environments over time. The purpose of this research was to uncover the perspectives of faculty members at a Turkish university regarding the use of AI technologies in educational settings. A case study design, which is a qualitative research method, was chosen for this research. The study group consisted of 30 faculty members from Nevşehir Hacı Bektaş Veli University. The study group was selected using a purposive sampling method. Data were collected using a semi-structured interview form consisting of open-ended questions prepared by the researcher. Data were collected during the spring semester of 2024-2025. The interview form was distributed to the participants by the researcher, and face-to-face interviews were conducted where deemed necessary. The data obtained from the interviews were analysed through content analysis. The research explored faculty members' use of AI in educational settings and their perspectives on this new technology, revealing their perceptions. Expanding faculty members' knowledge of AI will help them tailor personalized learning environments for students. Faculty members also have some concerns about using AI. These include a lack of knowledge about AI, the possibility that AI could lead to laziness, the possibility that AI could take their jobs in the future, and personal security concerns about AI. This will provide insights into the appropriate use of AI technology in educational settings. The literature review did not reveal any research on faculty members' opinions on this topic. In the study, the faculty members highlighted the pros and cons of using AI. The literature review found no research on faculty members' opinions on AI. The inclusion of faculty members in the study reflects the fact that academia is considered the highest-level institution in the educational process in our country and the most effective place for university students to receive education and training to embark on their professional careers.