Araştırma Makalesi

Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Cilt: 11 Sayı: 1 25 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Yapay zekâ iş, eğitim, sağlık gibi geniş yelpazede hızla gündelik yaşamımızda yer edinirken, çocukların kullanımıyla ebeveynlerin rolleri genişlemekte ve dijital dünyada çocuklarını bilinçli ve güvenli yönlendirme sorumlulukları her geçen gün daha da önemli hale gelmektedir. Ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlığı ve dijital ebeveynlik farkındalığı arasındaki ilişkiyi inceleyen bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Ankara il merkezinde yaşayan ve 1–6 yaş aralığında çocuğu bulunan 200 ebeveyn oluşturmaktadır. Veri toplama araçları; Kişisel Bilgi Formu, Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği ve Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeğidir. Veri analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgulara göre ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlığı ile dijital ebeveynlik farkındalık boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Yapay zekâ okuryazarlığı puanları arttıkça, dijital ebeveynlik farkındalığının verimli kullanım ve risklerden koruma boyutlarında artış, olumsuz model ve dijital ihmal boyutlarında ise azalma görülmüştür. Yapay zekâ teknolojilerini günlük yaşamda kullanan ve bu konuda eğitim almış ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri ve dijital ebeveynlik farkındalıkları yüksek bulunmuştur. Gelir ve çalışma durumuna göre anlamlı bir farklılık gözlenmezken, erkek çocuğa sahip ebeveynlerin dijital ihmal puanları daha yüksek çıkmıştır. Sonuçlar, ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlığının, dijital ebeveynlik davranışlarını olumlu yönde şekillendiren bir değişken olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anderson, J. (2024, Ekim 2). The impact of AI on children's development (No. 446) [Audio podcast episode]. In The Harvard EdCast. Harvard Graduate School of Education. https://www.gse.harvard.edu/ideas/edcast/24/10/impact-ai-childrens-development
  2. Ashraf, M. (2024). A systematic review on the potential of AI and ChatGPT for parental support and child well-being. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2407.09492
  3. Bajwa, R. S., Yunus, A., Saeed, H., & Zulfqar, A. (2024). Parenting in the age of artificial intelligence: Digital guardians. In Z. Zaremohzzabieh, R. Abdullah, & S. Ahrari (Eds.), Exploring youth studies in the age of AI (pp. 44–66). IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-3350-1.ch003
  4. Baker, S., Sanders, M. R., Turner, K. M. T., & Morawska, A. (2017). A randomized controlled trial evaluating a low-intensity interactive online parenting intervention, Triple P Online Brief, with parents of children with early onset conduct problems. Behaviour research and therapy, 91, 78–90. https://doi.org/10.1016/j.brat.2017.01.016
  5. Barr, R. (2019). Parenting in the digital age. In M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting (pp. 380–409). Routledge.
  6. Barron, B., Martin, C. K., Takeuchi, L., & Fithian, R. (2009). Parents as learning partners in the development of technological fluency. International Journal of Learning and Media, 1(2), 55–77. https://doi.org/10.1162/ijlm.2009.0021
  7. Bayzan, Ş., Yıldırım, Ö., Karakuş, T., Kurşun, E., Turgut, Y. E., & Aslan, A. (2023). Türkiye’deki Ebeveynlerin İnternet Kullanım Alışkanlıkları ve Dijital Okuryazarlık Becerileri Üzerine Bir Araştırma. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı 1 (Cumhuriyetin 100. Yılına), 1249-1271. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1361402
  8. Burgsteiner, H., Kandlhofer, M., & Steinbauer, G. (2016). IRobot: Teaching the Basics of Artificial Intelligence in High Schools. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 30(1). https://doi.org/10.1609/aaai.v30i1.9864

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

12 Kasım 2025

Kabul Tarihi

13 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Koçak, G., & Kurtulmuş, Z. (2026). Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11(1), 86-104. https://doi.org/10.47479/ihead.1822765
AMA
1.Koçak G, Kurtulmuş Z. Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2026;11(1):86-104. doi:10.47479/ihead.1822765
Chicago
Koçak, Gülşah, ve Zeynep Kurtulmuş. 2026. “Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11 (1): 86-104. https://doi.org/10.47479/ihead.1822765.
EndNote
Koçak G, Kurtulmuş Z (01 Haziran 2026) Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11 1 86–104.
IEEE
[1]G. Koçak ve Z. Kurtulmuş, “Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 1, ss. 86–104, Haz. 2026, doi: 10.47479/ihead.1822765.
ISNAD
Koçak, Gülşah - Kurtulmuş, Zeynep. “Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11/1 (01 Haziran 2026): 86-104. https://doi.org/10.47479/ihead.1822765.
JAMA
1.Koçak G, Kurtulmuş Z. Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2026;11:86–104.
MLA
Koçak, Gülşah, ve Zeynep Kurtulmuş. “Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 1, Haziran 2026, ss. 86-104, doi:10.47479/ihead.1822765.
Vancouver
1.Gülşah Koçak, Zeynep Kurtulmuş. Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi. 01 Haziran 2026;11(1):86-104. doi:10.47479/ihead.1822765

Değerli Meslektaşlarımız,
IHEAD'ın son sayısının (Cilt 11-Sayı 1) yayımlandığını bildirmekten mutluluk duymaktayız. Sayının yayımlanmasında emeği geçen editör kurulu üyelerine, hakemlere ve yazarlara değerli katkılarından dolayı özel teşekkürlerimizi sunarız. Ayrıca, IHEAD'ın gelecek sayısını (Cilt 11-Sayı 2) Aralık 2026 itibariyle yayımlamayı planlamaktayız. Ocak 2024 tarihinden itibaren dergimize Türkçe makalelerin yanı sıra İngilizce makaleler de kabul etmekteyiz. Eğitimle ile ilgili makalelerinizi değerlendirmekten büyük bir memnuniyet duyacağımızı bildirir katkılarınız için şimdiden teşekkür ederiz.
Editör Kurulu
 

Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi (IHEAD) by Aksaray Üniversitesi Eğitim Fakültesi içeriği CC BY-NC-SA 4.0. lisansına sahiptir.

 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/ 

by-nc-sa.svg
 


 

Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi (IHEAD) dünyada araştırmacılar, yayıncılar ve bilim insanları tarafından en fazla kullanılan benzerlik yazılımlarından birisi olan iThenticate'i kullanmaktadır.
 


 

ithenticate-badge-rec-reverse.jpg
 


 


 

Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi (IHEAD) açık erişimli bir dergidir.

Open-Access-logo.png