Research Article

Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Volume: 11 Number: 1 June 25, 2026
TR EN

Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Abstract

Yapay zekâ iş, eğitim, sağlık gibi geniş yelpazede hızla gündelik yaşamımızda yer edinirken, çocukların kullanımıyla ebeveynlerin rolleri genişlemekte ve dijital dünyada çocuklarını bilinçli ve güvenli yönlendirme sorumlulukları her geçen gün daha da önemli hale gelmektedir. Ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlığı ve dijital ebeveynlik farkındalığı arasındaki ilişkiyi inceleyen bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Ankara il merkezinde yaşayan ve 1–6 yaş aralığında çocuğu bulunan 200 ebeveyn oluşturmaktadır. Veri toplama araçları; Kişisel Bilgi Formu, Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği ve Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeğidir. Veri analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgulara göre ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlığı ile dijital ebeveynlik farkındalık boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Yapay zekâ okuryazarlığı puanları arttıkça, dijital ebeveynlik farkındalığının verimli kullanım ve risklerden koruma boyutlarında artış, olumsuz model ve dijital ihmal boyutlarında ise azalma görülmüştür. Yapay zekâ teknolojilerini günlük yaşamda kullanan ve bu konuda eğitim almış ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri ve dijital ebeveynlik farkındalıkları yüksek bulunmuştur. Gelir ve çalışma durumuna göre anlamlı bir farklılık gözlenmezken, erkek çocuğa sahip ebeveynlerin dijital ihmal puanları daha yüksek çıkmıştır. Sonuçlar, ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlığının, dijital ebeveynlik davranışlarını olumlu yönde şekillendiren bir değişken olduğunu göstermektedir.

Keywords

References

  1. Anderson, J. (2024, Ekim 2). The impact of AI on children's development (No. 446) [Audio podcast episode]. In The Harvard EdCast. Harvard Graduate School of Education. https://www.gse.harvard.edu/ideas/edcast/24/10/impact-ai-childrens-development
  2. Ashraf, M. (2024). A systematic review on the potential of AI and ChatGPT for parental support and child well-being. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2407.09492
  3. Bajwa, R. S., Yunus, A., Saeed, H., & Zulfqar, A. (2024). Parenting in the age of artificial intelligence: Digital guardians. In Z. Zaremohzzabieh, R. Abdullah, & S. Ahrari (Eds.), Exploring youth studies in the age of AI (pp. 44–66). IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-3350-1.ch003
  4. Baker, S., Sanders, M. R., Turner, K. M. T., & Morawska, A. (2017). A randomized controlled trial evaluating a low-intensity interactive online parenting intervention, Triple P Online Brief, with parents of children with early onset conduct problems. Behaviour research and therapy, 91, 78–90. https://doi.org/10.1016/j.brat.2017.01.016
  5. Barr, R. (2019). Parenting in the digital age. In M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting (pp. 380–409). Routledge.
  6. Barron, B., Martin, C. K., Takeuchi, L., & Fithian, R. (2009). Parents as learning partners in the development of technological fluency. International Journal of Learning and Media, 1(2), 55–77. https://doi.org/10.1162/ijlm.2009.0021
  7. Bayzan, Ş., Yıldırım, Ö., Karakuş, T., Kurşun, E., Turgut, Y. E., & Aslan, A. (2023). Türkiye’deki Ebeveynlerin İnternet Kullanım Alışkanlıkları ve Dijital Okuryazarlık Becerileri Üzerine Bir Araştırma. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı 1 (Cumhuriyetin 100. Yılına), 1249-1271. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1361402
  8. Burgsteiner, H., Kandlhofer, M., & Steinbauer, G. (2016). IRobot: Teaching the Basics of Artificial Intelligence in High Schools. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 30(1). https://doi.org/10.1609/aaai.v30i1.9864

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Specialist Studies in Education (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 25, 2026

Submission Date

November 12, 2025

Acceptance Date

February 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 1

APA
Koçak, G., & Kurtulmuş, Z. (2026). Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11(1), 86-104. https://doi.org/10.47479/ihead.1822765
AMA
1.Koçak G, Kurtulmuş Z. Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. IHEAD. 2026;11(1):86-104. doi:10.47479/ihead.1822765
Chicago
Koçak, Gülşah, and Zeynep Kurtulmuş. 2026. “Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri Ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11 (1): 86-104. https://doi.org/10.47479/ihead.1822765.
EndNote
Koçak G, Kurtulmuş Z (June 1, 2026) Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11 1 86–104.
IEEE
[1]G. Koçak and Z. Kurtulmuş, “Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, IHEAD, vol. 11, no. 1, pp. 86–104, June 2026, doi: 10.47479/ihead.1822765.
ISNAD
Koçak, Gülşah - Kurtulmuş, Zeynep. “Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri Ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11/1 (June 1, 2026): 86-104. https://doi.org/10.47479/ihead.1822765.
JAMA
1.Koçak G, Kurtulmuş Z. Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. IHEAD. 2026;11:86–104.
MLA
Koçak, Gülşah, and Zeynep Kurtulmuş. “Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri Ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, vol. 11, no. 1, June 2026, pp. 86-104, doi:10.47479/ihead.1822765.
Vancouver
1.Gülşah Koçak, Zeynep Kurtulmuş. Ebeveynlerin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Dijital Ebeveynlik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. IHEAD. 2026 Jun. 1;11(1):86-104. doi:10.47479/ihead.1822765

Dear Colleagues,
We are very pleased to announce that the latest issue of IHEAD (Vol. 11- Iss. 1) has been released. We kindly want to express our speacial thanks to the editorial board members, reviewers, and authors for their invaluable contribution to this issue. Also, we are delighted to announce that the next issue (Vol. 11- Iss. 2) of the IHEAD will be available online in December, 2026. As of January, 2024, IHEAD has been accepting submissions in English along with Turkish. Handling your papers within the scope education for the next issue will be a great pleasure for us. Many thanks in advance for your contributions.
Editorial Board
 

Ihlara Journal of Educational Research (IHEAD) by Education Faculty of Aksaray University is licensed under CC BY-NC-SA 4.0. To view a copy of this license,visit http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/  

by-nc-sa.svg
 

 

Ihlara Journal Educational Research (IHEAD) uses iThenticate, one the most trusted plagiarism checkers by the world’s top researchers, publishers, and scholars.

ithenticate-badge-rec-reverse.jpg

Ihlara Journal Educational Research (IHEAD) is an open-access journal.

Open-Access-logo.png