ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ VE NORMAL ÇOCUĞA SAHİP EBEVEYNLERİN PROBLEMLERİYLE BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ

Fatih Akça; Arzu Özyürek

ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ VE NORMAL ÇOCUĞA SAHİP EBEVEYNLERİN PROBLEMLERİYLE BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ

Öz

Bu çalışmada, zihinsel yetersizlikten etkilenmiş ve normal gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları problemler ve bu problemlerle başa çıkma yöntemlerini belirlemek amaçlanmıştır. Nitel olarak tasarlan çalışmada, çalışma grubu 7-14 yaş aralığındaki zihinsel yetersizlikten etkilenmiş çocuğa sahip 35 anne-baba ile normal gelişim gösteren çocuğa sahip 35 anne-baba olmak üzere toplam 140 ebeveynden oluşmuştur. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, görüşme kayıtları içerik analiziyle analiz edilmiştir. Bulgular temalar halinde ele alınmış ve yorumlanmıştır. Sonuç olarak; zihinsel yetersizlikten etkilenmiş çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarının geleceğiyle ilgili yoğun kaygı yaşadıkları, günlük yaşamlarında aile içi olumsuz ilişkiler, maddi kaygılar ve çocukların engeline ilişkin problemlerle karşılaştıkları, normal gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin ise en çok çocuklarının eğitimi ve aile içi iletişim konusunda problem yaşadıkları belirlenmiştir. Zihinsel yetersizlikten etkilenmiş çocuğa sahip ebeveynlerin problemleriyle başa çıkma tarzlarının kısmen işe yaradığı ve bu konuda sosyal, psikolojik, maddi ve dini desteğe gereksinimleri olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Zihinsel yetersizlik,problem çözme,ebeveyn problemleri

Kaynakça

Akkök F. (1997), Bayan Perşembeler, Ankara: METU.
Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu & S., Yıldırım, E. (2010). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı (6. Baskı). Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
Altuğ Özsoy, S., Özkahraman, Ş. & Çallı, F. (2006). Zihinsel Engelli Çocuk Sahibi Ailelerin Yaşadıkları Güçlüklerin İncelenmesi, Aile ve Toplum, 3 (9), 69-77.
Ardıç, A. (2010). Özel Gereksinimli Çocuk ve Aile, A. Cavkaştar (Ed.). Özel Eğitimde Aile Eğitimi ve Rehberliği (s.19-49). Ankara: Maya.
Aysan, F. & Özben, Ş. (2007). Engelli Çocuğu Olan Anne Babaların Yaşam Kalitelerine İlişkin Değişkenlerin İncelenmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 1-6.
Bilal, E., Dağ, İ. (2005), “Eğitilebilir Zihinsel Engelli Olan ve Olmayan Çocukların Annelerinde Stresi Stresle Başa Çıkma ve Kontrol Odağının Karşılaştırılması”, Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 12 (2), 56-68.
Burcu, E. (2006). Özürlülük Kimliği ve Etiketlemenin Kişisel ve Sosyal Söylemleri, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 23(2), 61-83.
Carpenter, B. (2000). Sustaining The Family: Meeting The Needs of Families of Children With Disabilities, British Journal of special Education, 27(3), 135-143.

Cavkaytar, A. (2010). Toplum ve Aile, A. cavkaytar, A. Ardıç, F. Özbey, M. Sönmez, O. Özdemir, V. Aksoy, A. Cavkaytar (Ed.), Özel Eğitimde Aile Eğitimi ve Rehberliği. Ankara: Maya Akademi.
Coşkun, Y. & Akkaş, G. (2009). Engelli Çocuğu Olan Annelerin Sürekli Kaygı Düzeyleri ile Sosyal Destek Algıları Arasındaki İlişki, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (1), 213–227.
Cummings, S. T, Bayley, H. C. & Rie, H. E. (1996). Effect of the Child’s Defiency on The Mother: A Study of Mothers of Mentally Retarded, Chronically Ill and Neurotic Children, American Journal of Orthopsychiatry, 36, 595-608.
Durukan, İ., Erdem, M., Tufan, A. E. & Türkbay, T. (2010). Otistik Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Annelerindeki Baş Etme Tutumları ve Depresyon ile Anksiyete Düzeyleriyle İlişkisi, Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17 (2), 75-82.
Er, M. (2006). Çocuk, Hastalık, Anne-Babalar ve Kardeşler, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 49, 155-168.
Gören, A.B. (2015). Down Sendromlu Çocuğa Sahip Annelerin Destek İhtiyaçlarının ve Destek Kaynaklarının Belirlenmesi, İnsan ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 4 (3), 651-673.
Harris, H. (2008). Meeting the Needs of Disabled Children and Their Families: Some Messages From The Literature, Child Care in Practice, 14(4), 355-369.
Hastings, R.P., Thomas, H. & Delwiche, G. (2002). Brief Report Grand Parentsupport For Families of Children With Down’s Syndrome, Journal Applied Research in Intellectual Disabilities, 15, 97-104.
Kaner, S. (2004). Engelli Çocukları Olan Ana-Babaların Algıladıkları Stres, Sosyal Destek ve Yaşam Doyumlarının İncelenmesi, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Araştırma Projesi, No: 2001-0901-007.
Kara, E. (2008). Zihinsel Engelli Çocukları Olan Ailelerin Çocuklarının Durumunu Dinî Açıdan Değerlendirmeleri, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 26 (26-27), 317-331.
Karadağ, G. (2009). Engelli Çocuğa Sahip Annelerin Yaşadıkları Güçlükler İle Aileden Algıladıkları Sosyal Destek ve Umutsuzluk Düzeyleri, TAF Preventive Medicine Bulletin, 8(4), 315-322.
Keskin, G., Bilge, A., Engin, E. & Dülgerler, Ş. (2010). Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Anne-Babaların Kaygı, Anne-Baba Tutumları ve Başa Çıkma Stratejileri Açısından Değerlendirilmesi, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11, 30-37.
Lafçı, D., Öztunç, G. & Alparslan, N. (2014). Zihinsel Engelli Çocukların (Mental Retardasyonlu Çocukların) Anne ve Babalarının Yaşadığı Güçlüklerin Belirlenmesi, Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 723-735.
Özşenol, F., Işıkhan, V., Ünay, B., Aydın, H., Akın, R. & Gökçay, E. (2003). Engelli Çocuğa Sahip Ailelerin Aile İşlevlerinin Değerlendirilmesi, Gülhane Tıp Dergisi, 45 (2), 156-64.
Park, S. Y., Glidden, L. M. & Shin, J. Y. (2010). Structural and Functional Aspects of Social Support For Mothers of Children With and Without Cognitive Delays in Vietnam, Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 23 (1), 38-51.
Reichman, N.E., Corman, H. & Noonan, K. (2008). Impact of Child Disability on The Family, Matern Child Health, 12, 679-683.
Sarı, H.Y. (2007). Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ailelerde Aile Yüklenmesi, Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Dergisi, 11(2), 1-7.
Sarıhan, C. (2007). Engelli Çocuğa Sahip Olan ve Olmayan Annelerin Aile İşlevleri ile Yalnızlık Düzeylerinin İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Ankara: Ankara Üniversitesi.
Sencar, B. (2007), Otistik Çocuğa Sahip Ailelerin Algıladıkları Sosyal Destek ve Stres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Yüksek Lisans Tezi), İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi.
Sucuoğlu, B. (2009). Zihin Engeli Tanımları Sınıflandırma ve Yaygınlık, B. Sucuoğlu (Ed.) Zihin Engelliler ve Eğitimleri (2. Baskı) s. 48-84. Ankara: Kök Yayıncılık.T.C. Resmî Gazete, MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. 31 Mayıs 2006. Sayı:26184, Ankara: Başbakanlık Basımevi.
Yaman, E. & Atasayar, M. (2014). Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ebeveynlerin Çocuklarını Kabullenme Düzeylerinin İncelenmesi, Uluslararası Aile Çocuk ve Eğitim Dergisi, 4 (2), 171-184.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin.
Yıldırım, F. & Conk, Z. (2005). Zihinsel Yetersizliği Olan Çocuğa Sahip Anne/Babaların Stresle Başa Çıkma Tarzlarına ve Depresyon, Düzeylerine Planlı Eğitimin Etkisi, C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 9(2), 1-10.
Yurdakul, A. & Girli, A. (1999). Engelli Çocuğu Olan Ailelerin Sosyal Destek Örüntüleri ve Bunun Psikolojik Sağlık İle İlişkisi, İlkışık Dergisi, 1–5.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatih Akça
0000-0002-3120-4589
Türkiye

Arzu Özyürek ^*
0000-0002-3083-7202
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

4 Aralık 2018

Kabul Tarihi

15 Nisan 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 4 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA84NR76DL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akça, F., & Özyürek, A. (2019). ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ VE NORMAL ÇOCUĞA SAHİP EBEVEYNLERİN PROBLEMLERİYLE BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 37-52. https://izlik.org/JA84NR76DL