Review

Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması ve Uygulamalara Yansımalar

Volume: 11 Number: 1 June 25, 2026
TR EN

Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması ve Uygulamalara Yansımalar

Abstract

Bu çalışma, görme bozukluğu (GB) ve otizm spektrum bozukluğunun (OSB) birlikte görülmesine ilişkin alan yazını incelemektedir. Çalışmada GB–OSB’nin yaygınlığı, tanılama ve erken tarama süreçleri, yalnızca OSB ya da yalnızca GB tanılı çocukların ortak özellikleri ve GB–OSB olan çocuklara yönelik eğitsel müdahaleler ele alınmıştır. Literatür taraması sonucunda, GB tanısı konmuş çocuklarda OSB sıklığının dikkate değer oranlarda görüldüğü ve özellikle prematüre retinopatisi, optik sinir hipoplazisi ve doğuştan körlük gibi bazı görme bozukluğu türlerinde riskin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmalar, GB ve OSB’li çocukların sosyal iletişim, ortak dikkat, dil ve pragmatik becerilerde benzer güçlükler yaşadığını; oyun davranışlarında sınırlılıklar ve stereotipik hareketlerde örtüşmeler bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, bu belirtilerin yanlış tanıya yol açma riski taşıdığı ve GB ile ilişkili davranışların OSB’den ayırt edilmesinin güçlüğü vurgulanmaktadır. Mevcut tarama ve değerlendirme araçlarının büyük ölçüde görsel temelli olması, tanılama sürecini zorlaştırmaktadır. Elde edilen bulgular, GB–OSB olan çocuklara yönelik müdahale programlarının henüz sınırlı olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşılık, yalnızca OSB ya da yalnızca GB için etkili programların mevcut olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, multidisipliner yaklaşımların geliştirilmesi, öğretmenler ve profesyoneller için özel eğitim programlarının hazırlanması ve mesleki farkındalığın artırılması önerilmektedir. Sonuç olarak, GB–OSB ilişkisine dair daha fazla araştırmaya ve bilimsel dayanaklı müdahale programlarına ihtiyaç vardır.

Keywords

References

  1. Absoud, M., Parr, J. R., Salt, A. ve Dale, N. (2011). Developing a schedule to identify social communication difficulties and autism spectrum disorder in young children with visual impairment. Developmental medicine & child neurology, 53(3), 285–288.
  2. Als, H., Tronick, E. ve Brazelton, T. B. (1980). Affective reciprocity and the development of autonomy: The study of a blind infant. Journal of the American academy of child psychiatry, 19(1), 22-40.
  3. American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders DSM5.
  4. Arnall, R., Garcia, Y., Griffith, A. K. ve Spear, J. (2021). Stimulus generalization using nonvisual stimuli with a student who has autism spectrum disorder and visual impairment. Journal of visual impairment & blindness, 115(2), 121-133.
  5. Baron-Cohen, S. (1997). Mindblindness: An essay on autism and theory of mind; MIT. Press: Cambridge.
  6. Bellomo, N. M. (2016). Increasing the augmentative and alternative communication knowledge and self-efficacy of parents of children with Autism Spectrum disorders using multimedia training materials [Doctoral dissertation, Nova Southeastern University]. https://nsuworks.nova.edu/fse_etd/99/”
  7. Berkson, G. ve Tupa, M. (2000). Early development of stereotyped and self-injurious behaviors. Journal of early intervention, 23(1), 1-19.
  8. Bigelow, A. E. (2003). The development of joint attention in blind infants. Development and psychopathology, 15(2), 259-275.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Multi Disabled Education, Sight Disabled Education, Autism and Spectrum Disorder Education

Journal Section

Review

Publication Date

June 25, 2026

Submission Date

September 19, 2025

Acceptance Date

December 18, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 1

APA
Bal, Ş., & Öcal, H. (2026). Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması ve Uygulamalara Yansımalar. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11(1), 32-46. https://doi.org/10.47479/ihead.1771964
AMA
1.Bal Ş, Öcal H. Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması ve Uygulamalara Yansımalar. IHEAD. 2026;11(1):32-46. doi:10.47479/ihead.1771964
Chicago
Bal, Şifa, and Hülya Öcal. 2026. “Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu Ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması Ve Uygulamalara Yansımalar”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11 (1): 32-46. https://doi.org/10.47479/ihead.1771964.
EndNote
Bal Ş, Öcal H (June 1, 2026) Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması ve Uygulamalara Yansımalar. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11 1 32–46.
IEEE
[1]Ş. Bal and H. Öcal, “Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması ve Uygulamalara Yansımalar”, IHEAD, vol. 11, no. 1, pp. 32–46, June 2026, doi: 10.47479/ihead.1771964.
ISNAD
Bal, Şifa - Öcal, Hülya. “Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu Ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması Ve Uygulamalara Yansımalar”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi 11/1 (June 1, 2026): 32-46. https://doi.org/10.47479/ihead.1771964.
JAMA
1.Bal Ş, Öcal H. Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması ve Uygulamalara Yansımalar. IHEAD. 2026;11:32–46.
MLA
Bal, Şifa, and Hülya Öcal. “Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu Ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması Ve Uygulamalara Yansımalar”. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, vol. 11, no. 1, June 2026, pp. 32-46, doi:10.47479/ihead.1771964.
Vancouver
1.Şifa Bal, Hülya Öcal. Çoklu Yetersizlik Bağlamında Görme Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Literatür Taraması ve Uygulamalara Yansımalar. IHEAD. 2026 Jun. 1;11(1):32-46. doi:10.47479/ihead.1771964

Dear Colleagues,
We are very pleased to announce that the latest issue of IHEAD (Vol. 11- Iss. 1) has been released. We kindly want to express our speacial thanks to the editorial board members, reviewers, and authors for their invaluable contribution to this issue. Also, we are delighted to announce that the next issue (Vol. 11- Iss. 2) of the IHEAD will be available online in December, 2026. As of January, 2024, IHEAD has been accepting submissions in English along with Turkish. Handling your papers within the scope education for the next issue will be a great pleasure for us. Many thanks in advance for your contributions.
Editorial Board
 

Ihlara Journal of Educational Research (IHEAD) by Education Faculty of Aksaray University is licensed under CC BY-NC-SA 4.0. To view a copy of this license,visit http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/  

by-nc-sa.svg
 

 

Ihlara Journal Educational Research (IHEAD) uses iThenticate, one the most trusted plagiarism checkers by the world’s top researchers, publishers, and scholars.

ithenticate-badge-rec-reverse.jpg

Ihlara Journal Educational Research (IHEAD) is an open-access journal.

Open-Access-logo.png